GÜNCEL
Giriş Tarihi : 25-01-2021 16:08   Güncelleme : 25-01-2021 16:08

Kod 29 ile işçi mağduriyetleri artıyor

CHP'li Gülizar Biçer Karaca "Kod 29” ile işten çıkarmaları Meclis'e taşıdı: Kod 29’un kötü niyetli kullanımının önüne geçebilmek için işverenlere karşı caydırıcı yaptırımlar uygulanacak mıdır? patronların işçileri tazminatsız işten atmaya dayanak yaptıkları Kod-29'un kullanımında işverenin ispat zorunluluğu olması gerektiğinin önemi

Kod 29 ile işçi mağduriyetleri artıyor

İş Kanunu 25/2 Maddesine dayandırılarak Kod 29 ile işten atılan işçilerin sayısı özellikle pandemi döneminde artış gösterdi. “Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri” gerekçesi ile suçlanan işçiler, SGK’nin kodlamasına göre Kod 29 ile işten çıkarılıyor ve tazminat alamıyor. Kod 29’la atılan işçiler adeta fişlenmiş oluyor, başka işlere girmekte de zorlanıyor.

Sözde işten çıkarma yasağının yürürlüğe girdiği nisan 2020 itibariyle özellikle sendikal faaliyet sürdürülen fabrikalarda patronlar ispata gerek duymaksızın Kod 29 ile pek çok işçinin işine son verdi. Son dönemde Çorum’da Ekmekçioğulları, Kocaeli’de Baldur fabrikasında DİSK’e bağlı Birleşik Metal-İş Sendikası’na, Uşak’ta Kaynak İplik’te Hak-İş’e bağlı Öz İplik-İş Sendikası’na üye olan işçiler Kod 29 ile işten atıldı.
kod-29-zulmune-karsi-yasal-duzenleme-sart-832880-1.
İşverenlerin işçi çıkarmak için özellikle pandemi döneminde başvurdukları “Kod 29” ile işten çıkarmalar konusu CHP İnsan Haklarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Gülizar Biçer Karaca tarafından TBMM’ye taşındı. Soru önergesine gelecek yanıtı beklediklerini belirten Karaca, “Emek düşmanları, her krizi işçinin aleyhine, kendi lehlerine çevirmek için fırsat kolluyor. Pandemide ‘işçi çıkarma yasağı’nın etrafından dolanmak isteyen bazı işverenler, işçilerin mağduriyetlerine yeni mağduriyetler eklemekten kaçınmıyor” dedi. 



“KOD 29 İŞÇİYE ‘AÇLIKTAN ÖL, HAKKINI UNUT’ DEMEK”
Çalışma hakkı ve örgütlenme hakkının beraberinde, pandemide gösteri yürüyüşü hakkının da ihlal alanlarının başında geldiğine dikkati çeken Karaca, eline tutuşturulan kağıtla işçiyi çaresiz bırakan patronların Kod 29’da ispat yükümlülüğü olmamasına dikkat çekti. Karaca, “İşçiye itiraz hakkının karşılığı ne yazık ki yok. Ekonomik kriz yetmedi, pandemi şartlarında hakkını arayacak işçi seneler süren dava lehine sonuçlansa dahi, böylesi bir dönemde işsizlikle baş başa bırakıldı. İşçiler bu süreçte ne işsizlik ödeneği alabiliyor ne tazminat. Kod 29 işçiye ‘açlıktan öl, hakkını unut’ demek” değerlendirmesinde bulundu.



“İŞÇİYE YARGI SÜRESİNCE İŞSİZLİK ÖDENEĞİ BAĞLANMALIDIR”
Kod 29, işçinin anayasal haklarının gasbı manasına geldiğini söyleyen Karaca, “Yargılamanın neticesinde haklılığı ortaya çıkan işçinin kıdem ve ihbar tazminatı hakları geriye dönük olarak ödenmeli. Ayrıca İŞKUR’un mevzuatında yapılacak bir değişiklik ile işten çıkarıldığı için itiraz eden işçiye yargılama süresi boyunca herhangi bir işe girmediği müddetçe işsizlik ödeneği bağlanmalıdır” önerisinde bulundu.

“MEVZUATTA DEĞİŞİKLİĞE GİDİLMELİDİR”
İşverenlerin pandemi dönemindeki işten çıkarma yasağının etrafından dolanmak için Kod 29’u kullandığını dile getiren Karaca, “Anayasal hakkı olarak sendikaya üye olan işçilerin Kod 29 kullanılarak işsiz bırakılmaları bir cezalandırmaya döndü. Her gün diğer bir ilden gelen yeni işten çıkarmalara tanık oluyoruz. Esas amacı işçiyi korumak olan İş Kanunu, işçileri böylesi bir dönemde mağdur edecekse mevzuatta değişikliğe gidilmelidir. Aile, Çalışma ve Sosyal hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk’un sorularımıza yanıt vermesini bekliyoruz. Kod 29’u kötü niyetli kullanan işverenlere karşı denetim ve yaptırımlar nasıl gerçekleştirilecektir? Kod 29’un kötü niyetli kullanımının önüne geçebilmek için işverenlere karşı caydırıcı yaptırımlar uygulaması yapılacak mıdır? Haksız yere işsiz kalan işçinin tazminat alabilmesi ve işsizlik ödeneğine hak kazanabilmesi için bir çalışmanız var mı?” ifadelerini kullandı.

Kod 29 zulmüne karşı yasal düzenleme şart

Karaca’nın bu konu da vermiş olduğu soru önergesinde şu sorular yanıt bekleniyor:

SGK kayıtlarına göre, işten çıkarma yasağının ilk kez yürürlüğe girdiği tarih olan 17.04.2020 tarihinden Ocak 2021’e kadar geçen süre içerisinde kaç kişi “Kod 29” gerekçesi ile işten çıkarılmıştır?
SGK kayıtlarına göre, Mart 2015 ile Mart 2020 tarihleri arasında, kaç kişi “Kod 29” gerekçesi ile işten çıkarılmıştır?
Asıl işten çıkarma gerekçesi ‘ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller’ olmadığı halde, “Kod 29” işaretlemesiyle işten çıkarma işlemi yapmış olduğu tespit edilen işverenler hakkında denetim ve yaptırım yapılmakta mıdır? Yapılmamakta ise bakanlığınız tarafından denetim ve yaptırım düzenlemesi planlanmakta mıdır?
İşten çıkarma gerekçesi ‘ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller’ olmadığı halde, “Kod 29” işaretlemesiyle işten çıkarma işlemi yapmış olduğu tespit edilen işverenler hakkında denetim ve yaptırım SGK tarafından ne şekilde yapılmaktadır?
Kamuoyuna yansıyan haberler ihbar kabul edilip bu konu da bir denetim yapılmış mıdır?
“Kod 29” ile işten çıkartılan işçilerin itiraz etmeleri neticesinde mahkeme kararına göre işçi veya işverenler hakkında herhangi bir yaptırım uygulanmakta mıdır?
İŞKUR tarafından, işverenin beyanından ibaret olan “Kod 29” gerekçesine karşı, iş mahkemesine dava açan işçilerin, dava sonuçlanana kadar geçen süre içerisinde iş bulamaması halinde, İŞKUR tarafından verilen işsizlik maaşı almaya hak kazanması ve dava sonuçlandığında ise haksız bulunması halinde belirtilen süre içerisinde almış olduğu para miktarını geri ödemesi yönünde bir yasal düzenleme yapılması planlanmakta mıdır?